Bitcoin haram mı? Bitcoin hangi şartlarda caiz olabilir? Bitcoin ve diğer dijital paralar hakkında diyanet işleri başkanlığının görüşü nedir? Dijital paralar caiz değilse nedenleri nelerdir? Bitcoin diğer coinlerle elde edilen kazanç helal mi? Dijital paralar hakkında diyanet fetvası nedir? Bitcoin alıp satmak günah mı?

Bitcoin hakkında diyanet işleri başkanlığının açıklaması var mı? Bitcoin ve diğer dijital paralar hakkında verilen fetvalar? Dijital paraların dini hükmü nedir? Bitcoinin haram yada helal olmasının delilleri nelerdir? Dijital paraların dini hükümleri hakkındaki diğer tüm görüşler, Bitcoinin dini hükümleri hakkında tüm merak edilenler, Kripto paraların zekatı olur mu?

Yaşadığımız dünya özeliklede 21. Yüzyılda gerek teknolojik gerek sosyolojik ve gerekse ekonomik anlamda çok büyük değişim ve gelişmelere tanıklık etti ve hala da bu değişimler devam etmektedir. Müslümanlar olarakta değişen dünyaya yeri geldiği zaman ayak uydurmalı ve hatta çağın gereklerinide bizler belirlemeliyiz. Bizler müslümanlar olarak Kur’an-ı Kerim ve Allah Resulü’nün sünnetine uygun bir hayat sürmek zorundayız. Ebede saadet ve mutluluğun tek çaresi budur. Çağın değişen şartlarında bazı konularda haram veya helal olup olmadığı hususunda açıklamalara ihtiyaç duyabiliriz.

İslam dini hayatın her alanında yaşam şeklini belirleyen ve hiçbir konuyu hükümsüz bırakmayan bir dindir. Toplumun genelini ilgilendiren herhangi bir konuda hüküm ortaya koymaması bu nedenle düşünülemez. Özellikle son birkaç yılda Covid-19 virüsünün dunyayıda etki altına alması ile birlikte hayatımızın birçok alanında değişimler oldu ve İslam alimleri bu değişimler konusunda fetvalar yayınladı. Bu değişimlerden biride ekonomi piyasalarında her geçen gün adını daha fazla duyuran ve gitgide daha geniş çevrelerce yatırım aracı ve kar elde amacı ile kişilerin maddi kaynak ayırdığı özelde Bitcoin genelde ise tüm kripto yada diğer ismi ile dijital para borsalarıdır.

Bu yazımızda sizlere Bitcoin ve diğer dijital paraları alıp satmanın İslam dini açısından hükümlerini ve gerekçelerini açıklamaya çalışacağız.

Bitcoin ve Dijital Para Nedir?

İslam dini açısından bir konu hakkında haram veya helal yada birşeyi yapmanın “caiz mi, caiz değil mi?” gibi sorulara cevap bulmak ve bu konuda bir hüküm ortaya koyabilmek için öncelikle fetvaya esas olan şeyin çıkış kaynağı, amacı, kimler tarafından hangi amaçla kullanıldığı gibi birçok konunun öncelikle açıklığa kavuşturulması gerekir. Ancak bütün bunlar tam olarak ortaya konduktan sonra doğru bir hüküm verilebilir. Bu yüzden öncelikle Coin yada hepimizin bildiği ismi ile Bitcoin’nin çıkış noktasını ve ne olduğunu ortaya koymamış gerekir.

Bitcoin 2000’lı yılların başında veya kesin bildiğimiz tarih olarak 2008 yılında birkaç kişilik bir ekip tarafından oluşturulmuş bir sanal veya diğer adı ile kripto bir paradır. Kripto denmesinin nedeni ise paranın kaynağının belli olmamasıdır. Örneğin Türk lirasının kaynağı ve garantörü bellidir. Kaynağı Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’dır ve garantörü ise Türkiye Cumhuriyeti devletidir. Kripto paraların ise kaynağı belli olmadığı ve belli bir garantörü olmadığı için kripto para veya dijital para olarak isimlendirilmiştir.

Dijital paralar son yıllarda toplumun birçok kesimi tarafından yatırım aracı veya kar elde etmek için finansal bir araç görülmekte ve birçok kişi dijital para borsalarına maddi kaynak aktarmaktadır. Bu yüzdende dijital paralara yatırım yapmanın İslam hukuku açısından helal mi, yoksa haram mı? olduğuna açıklama getirme ihtiyacı doğmuştur. Bu konu hakkında gerek toplumda bilinen dini bilgisine itibar edilen kanaat önderleri ve gerekse Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun görüşlerini dikkate alarak açıklamaya çalışacağız. 

Dijital Paralara Yatırım Yapılarak Kazanılan Para Helal Mi?

İslam hukukuna göre yaratılışı itibari ile para olarak kullanılabilecek kıymet olan mal altın ve gümüştür. Altın ve gümüş değişim aracı olarak, mal alıp satarken kullanılma özelliği vardır. Diğer değişim araçları sonradan insan eliyle finans aracı olarak kullanılmaya başlanmıştır. Şu an için Bitcoin, SHIB, TLM, ATOM, MANA gibi kripto paraları değişim aracı yani mal alıp satarken kullanılabilecek bir para olarak tanımış herhangi bir devlet yoktur. Kripto paraları resmi olarak tanımış bir devletin olmaması bu paraların üzerinde bir şaibe oluşturmakta ve haksız kazanç elde etme olasılığını artırmaktadır. Yani dijital paralar manipüle edilmeye açıktır ve garantör bir devlette yoktur. Bu bakımdan dijital paralara yatırım yapmak İslam hukuku açısındanda bazı yönleri ile sakıncalı bulunmuştur. 

Dijital paralar caiz mi? Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu Fetvası

Ülkemizde dini alanlarda tek ve en güvenilir fetva makamı Diyanet İşleri Başkanlığı’dır. Kripto paraların toplumda hızla yaygınlaşması üzerine bu konuda Diyanet İşleri Başkanlığı’ndan açımlama beklenmekteydi. Diyanetİşleri Başkanlığı yapmış olduğu açıklamada konuyu her yönü ile ele almış, kripto paralara bugün için neden yatırım yapılmaması gerektiğini açıklamıştır. 

Diyanet İşleri Başkanlığı kripto paralarla ilgili yaptığı açıklamada bu tür paraları alıp satmanın caiz olmadığı şeklindeki fetvasında gerekçe olarak 2 husus üzerinde durmuştur. Bu nedenlerden biri kripto paraların bir kaynağının olmaması, bu paraların oluşturulması, piyasasının oluşturulması ve kullanım amacındaki belirsizliklerden yola çıkarak caiz olmadığı şeklindedir. Diğer husus ise bu paraların birer aldatma aracı olarak kullanılması ve haksız kazanç aracı olarak kullanılmasıdır. Bu iki nedenden dolayı kripto paralara yatırım yapmak ve bunlardan kazanç elde elde etmek caiz değildir. 

Kripto paraların caiz olmadığı şeklinde kurul kararı açıklamıştır ancak, bu kadar ilânihaye bir karar değildir. Bu paraların üretim aşamasındaki, kullanım sürecindeki şartlar değişebilir ve devletler resmi olarak kripto paraları birer yatırım veya değişim aracı olarak kullanmaya başlar ve haksız kazanç elde edilen bir araç olmaktan çıkarılır ise bu paraların dini hükümlerinde değişecektir. Kripto paralar devletler tarafından üretilir ve garanti altına alınır ve devlet tarafından kontrol edilebilir bir mekanizma ile işletilebilirse kripto paralar caizdir diyebiliriz. 

Buradaki açıklamada ve konu ile ilgili toplumda görüşlerine saygı duyulan dini otoritelerin görüşlerine dikkat ettiğimizde hiçbir açıklamada kripto paralar kesin olarak haram şeklinde bir açıklama gelmemektedir. Kripto paralar bazı riskler taşıdığı ve kötülüğe giden bir yola zemin hazırlayabileceği için uzak durulmasının daha doğru olacağıdır. 

Kripto Paraların Zekatı

Çesitli uygulamalar üzerinden borsası oluşturularak dünya üzerinde milyonlarca kişi Bitcoin olarak bildiğimiz ancak çok sayıda dijital paradan söz edebiliriz. Özellikle İslam ülkelerinde bu paraların haram olup olmadığı dışında en çok merak edilen ve cevap aranan sorularsan biride kripto paraların zekatının olup olmadığıdır. Her ne kadar alınıp satılması caiz değilse bile yine Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun görüşüne göre zekat verilmesi için diğer şartları taşıması halinde zekata tabidir ve ödeme zamanı geldiği zaman zekatının verilmesi gerekir. 

Kripto Paralarla Zekat ve Fitre Ödemesi Yapılabilir Mi?

Kripto paralarla ilgili en sık sorulardan biride bu paralarla zekat ve fiitre ödemesi yapılıp yapılamayacağı olmuştur. Kripto paralar herhangi bir devlet tarafından kabul edilmiş, meşruiyeti olmayan bir finansal araç olduğu için bu paralar kullanılarak zekat vefiitre ödemesi yapılamaz. Bu paralarla ödeme yapmak caiz değildir. Ancak bu paralar devletler tarafından kabul edilen bir para birimi olduğu zaman ancak bu durumda bu paralarla ödeme yapmak caiz olabilir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here