Fıtr ne demek? Fıtır sadakası ( fitre) nedir? Fıtır sadakasının önemi nedir? Kimler fıtır sadakası ( fitre) vermekle mükelleftir. Fıtır sadakası ne zaman ödenir?Fıtır sadakasının ödeme şekli nedir? Fıtır sadakası kimlere verilir? Fıtır sadakası kimlere verilmez? 2021 yılı fitre bedeli ne kadar?

Fıtr sözlük anlamı olarak ” orucu açmak ” anlamına gelir. Fıtır sadakası günümüz toplumumuzda fitre olarak isimlendirilmiştir. Ayrıca fıtır sadakası yani fitreye, baş zekatıda denilmektedir. Baş zekatı denilmesinin nedeni ise hane halkının her bur ferdi için ayrı ayrı verilmesinden kaynaklanmaktadır. Bilindiği üzere ramazan orucunun farz olması hicretin 2.yılına tekâbül eder. Fıtır sadakasının farziyeti ise aynı yılda olmuştur. Fıtır sadakasının farziyeti hadis-i şeriflere dayanmaktadır. Fıtır sadakası yani fitre, delili katî değil, zannî olduğu için Hanefi fıkhına göre farz olarak değil, vacip hükmündedir. Diğer üç mezhepte ise farz vacip ayrımı olmadığı için farzdır.

          FITIR SADAKASI (FİTRE)’ NIN ÖNEMİ

Dinimiz İslam hayatı bir bütün olarak ele akmakta ve hayatın hiç bir alanını kendi haline bırakmamıştır ve toplumsal bütünleşme ve dayanışmaya da önem vermiştir. Tıpkı zekat gibi fıtır sadakası da toplumsal barışın sağlanması ve refahın artması bakımından inanç sistemimizde önemli yer tutmaktadır. Zekatı sadece zenginler verirken, fıtır sadakasını daha geniş bir toplum tabakası vermektedir. Bu şekilde fakir insanlarında ramazan bayramı coşkusuna katılarak, maddi olarakta bir nebze olsun rahatlarlar.

Ayrıca Abdullah b.Abbas’tan rivayet edilen bir hadis-i şerife göre, müslümanların oruçlu iken yaptığı günahlardan arındırmak  ve oruç ibadetini yapılan bu çirkin davranışlardan temizlemek için fıtır sadakasının farz kılındığını, fıtır sadakası yani fitrenin böyle önemli bir fonksiyonu olduğunu nakletmiştir.

FITIR SAFAKASINI KİMLER VERMEKLE MÜKELLEFTİR?

Her ibadette olduğu gibi fıtır sadakası içinde yükümlü olmanın bazı şartları vardır. Ancak bu şartları taşıyan kişiler fitre vermekle yükümlü tutulabilir. Fıtır sadakasının vücûb sebebi sağ olmak, yani Ramazan bayramı sabahına sağ salim kavuşan herkes fitre vermekle sorumludur. Mükellef olan kişi ailesinde yani hane halkında bakmakla yükümlü olduğu kaç kişi varsa her bir birey için ayrı ayrı fitre bedelini bir fakire öder. Her bir baş için ayrı ayrı verilmesi gerektiği için baş sadakası veya baş zekatı olarakta adlandırılmaktadır. Fıtır sadakasının vücûb sebebi sağ olmak yani bayram sabahında sağ olmaktır.Ancak bu herkesin fıtır sadakası vereceği anlamına gelmez. Fakir olan kimseler fıtır sadakası vermezler.

Ramazan bayramı sabahına sağ olarak ulaşan bir kişinin şu şartları taşıması halinde fıtır sadakası vermesi gerekir. Bu şartlara ise vücûb şartları denir.

a) Müslüman Olmak: Fitre vermekle mükellef olmak için müslüman olmak şarttır. Ancak gayrı müslim birisi bakmakla yükümlü olduğu bir müslüman için fitre vermelidir.

b) Mal Varlığı: Fıtır sadakası verebilmek için kişinin nisab miktarı yani zengin sayılması için gerekli miktarda mal varlığı bulunması gerekir. Zekattan farklı olarak ise; Sözkonusu bu malın ” üzerinden 1 yıl geçme” ve ” artıcı özelliğe sahip olma” şartı aranmaz.

c) Ehliyet: İslam alimlerinin çoğunluğuna göre bir kimsenin fıtır sadakası verebilmesi için akıl baliğ olma şarttır. 

d) Velayet: Müslüman bir kimsenin başkası adına fıtır sadakası verebilmesi için o kişi ya da kişilerin hane halkından yani bakmakla yükümlü olduğu kişilerden olması şarttır. Müslüman ve fıtır sadakası vermesi için yeterli miktarda mal varlığı bulunan bir kimse, velayeti altında bulunan akıl baliğ olmamış küçük çocuklarının ve akıl sağlığı yerinde olmayan yetişkinlerinde fıtır sadakası öder. 

e) Vakit: Hanefi mezhebine göre fıtır sadakası Ramazan bayramının ilk günü fecrin doğması ile o diğer şartları taşıyan kişi üzerine vacip olur. Diğer mezheplerde ise bu süre Ramazan oyuncunun son günü güneşin batması ile vacip olur.

          FITIR SADAKASI NE ZAMAN ÖDENİR?

Bütün ibadetlerde o ibadetin geçerli olması ve amacına ulaşması için belirlenmiş olan bir vakit vardır. Belirlenmiş olan bu vakit içerisinde yapılmayan bir ıbadet eda edilmiş yani amacına ulaşmış olmaz. Fıtır sadakası içinde aynı durum sözkonusudur ve belirlenen zaman dilimi içerisinde ödenmesi gerekir. Fıtır sadakasının ödeme vakti ile ilgili İslam alimleri arasında bir görüş birliği yoktur. Hanefi mezhebine göre fıtır sadakası Bayram sabahı fecrin doğuşu ile başlar ve ömür boyu verilebilir ancak fazla geciktirmeden bir an önce verilmesi de önemlidir. Hanefi mezhebinden diğer bazı fıkıh alimlerine göre ise Ramazan ayının girmesi ile birlikte fıtır sadakası ödenebilir. En güzel ve sünnete uygun olanı ise Bayram namazından önce vermektir.

    FITIR SADAKASI NE KADAR ve NASIL ÖDENİR?

Fitre bedeli yani fıtır sadakası miktarı her yıl Diyanet işleri başkanlığı Din işleri yüksek kurulu tarafından hesaplanmakta ve açıklanmaktadır. Başkanlığın açıklamasına göre; 2021 yılı için fitre bedeli 28₺ olarak açıklanmıştır. Açıklanan bu fitre bedeli ile ilgili bazı yanlış anlaşılmalara mahal vermemek için bu konuyu biraz daha detaylı açıklayalım. 

Fitre bedelinin 28₺ olarak hesaplanması herkes için aynı değildir. Hesaplanan bu 28₺ bir kişinin günlük gıda ihtiyacıdır ve 2 öğün olarak hesaplanır. Hesaplanan bu bedelin altında bir ödeme yapılamaz ancak bu bedelin yani 28₺’nin üzerinde ödeme yapılabilir. Çünkü herkes günlük aynı gıda harcaması yapmaz. Maddi olanakları normal olan birinin günlük gıda harcaması ile standartları çok yüksek olan birinin 2 öğün için harcadığı bedel aynı değildir. Bu yüzden herkes kendi gıda harcamasına göre ödeme yapmalıdır. Bu miktat 28₺’nin altına düşemez ancak üzerinde olabilir. Fıtır sadakası nakdî yardım yani nakit para olarak verilebileceği gibi gıda yardımı vs. gibi aynî yardım şeklinde de verilebilir. 

           Fitre Verirken Niyet Etmek Gerekir mi ?

Nasıl ki her ibadette niyet şart ise fıtır sadakasınında geçerli olması için niyet şarttır. Fitrenin verilmesi sırasında fitre olduğunu verilen kimseye söylemek şart değildir ancak, fıtratı veren kişi bunu kalbinden geçirmeli ve dil ilede söylemelidir. Niyetin zamanı ise ödeme anında olabileceği gibi ödenecek mal veya paranın ayrılması anında da niyet edilebilir. 

              FITIR SADAKASI KİMLERE VERİLİR? 

Tıpkı zekat ibadetinde olduğu gibi fıtır sadakası konusunda da fitrenin verilebileceği ve verilmesinin caiz olmadığı kimseler vardır. Fitrenin verilmesinin caiz olmadığı birine verildiği takdirde fıtır sadakası yerine ulaşmamış, ibadet amacına ulaşmamış olur ve fıtır sadakası verilmiş sayılmaz. Fıtır sadakası zekat verilebilecek herkese verilebilir, bu konuda herhangi bir ihtilaf sözkonusu değildir. Aynı şekilde zekat verilmesi caiz olmayan kimselere fıtır sadakası yani gitsede verilemez. 

Fitre kimseler şunlardır; Dini hükümlere göre zengin sayılan yani nisab miktarınca malı olanlara, fitre vermekle yükümlü olan kişi kendi karısına, usul ve fürûu’na ( annesi, babası, babannesi,anneannesi, kendi çocukları, torunları) fitre veremez. Ayrıca bunların dışında gayri müslimlerede fıtır sadakası verilmez. Artıcı özelliği olup olmadığına bakılmaksızın nisab miktarınca mal ve mülke sahip olan kimseye fitre vermek caiz olmaz.

Bir kimse kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin fitrelerini birden fazla ihtiyaç sahibine yani dinen fakir sayılan kimselere verebilir. Fakat bir fitreyi birden fazla kişi arasında dağıtamaz. Fitre ödemesi yapılırken varsa ihtiyaç sahibi yakın akrabalardan ve yakın eş ve dostlardan başlayarak vermek daha güzeldir ve tavsiye edilende budur.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here