Mut’a nikahı nedir? Mut’a nikahı caiz midir? Mut’a nikahını haram kılan ayet ve hadisler nelerdir? Mut’a nikahında miras hakkı var mı? Mut’a nikahında iddet beklenir mi? Normal nikahla mut’a arasındaki farklar nelerdir? Mut’a nikahı ile tüm merak ettikleriniz bu yazımızda..

Mut’a kelime anlamı olarak “menfaat elde etme ,faydalanma, yararlanma” gibi anlamlara gelmekle birlikte fıkıh alanında ise “nikah ve talak” anlamlarında kullanılır.

İslam toplumlarında tarihten bugüne hem toplumlar düzeyinde hemde alimler düzeyinde şiî ve sünni müslümanlar arasındaki en önemli görüş farklılıklarından biride mut’a nikahı konusunda olmuştur. Bugün halen şiî islam dünyasında özellikle şia’nın Caferiyye kolunda kabul gören ve uygulanan mut’a nikahı sünni islam dünyasında ise haram olarak kabul edilir ve yasaktır.

Mut’a nikahı tarih boyunca farklı kültürlerde ve farklı şekillerde uygulanmış bir evliliktir. İslam öncesi arap toplumunda da bu tür bir nikah kabuk görmekteydi. İslam’ın ilk yıllarında birkaç kez istisnai durumlarda mut’a nikahına musade edilmiş olsada daha sonra yasaklanmıştır. Bu yasaklama konusunda şii ve sünni dünyasının alimleri ayrı düşmüş şii müslümanlar günümüzde hala mut’a nikahıyla evlenebilmektedirler.

MUT’A NİKAHI NEDİR?

Mut’a nikahı en kısa ifadesiyle bir kişiyle ücret karşılığı süresi önceden belirlenmiş nikah akdidir.

Mut’a nikahı ve bu konu üzerindeki tartışmaların ve fikir ayrılıklarının temelinde Nisa suresi 24.ayetin tefsiri konusunda fikir birliği edilememiş olmasından kaynaklanmaktadır.

Nisa Suresi 24.Ayet

Meali : ” Elinizin altında bulunan câriyeler müstesna evli kadınlarda size haram kılındı, Allah’ın size emri budur. Bunlardan başkasını iffetli yaşamak ve zina etmemek kaydıyla,mallarınızla (mehir) istemeniz size helâl kılındı. Onlarla karı-koca ilişkisi yaşamanıza karşılık kararlaştırılmış olan mehirlerini verin. Mehir kesiminden sonra karşılıklı anlaşmanızda size günah yoktur. Şüphesiz Allah ilim ve hikmet sahibidir.”

Mut’a nikahıyla ilgili üzerinde durulan bu ayettin tefsirinde şii ulema mut’a nikahının mubah olduğunu savunmuş, buna karşılık sünni mezhep alimlerinin üzerinde görüş birliğine vardıkları hüküm ise her ne kadar islamin ilk yıllarında istisnai olarak mut’a nikahına izin verilmiş olsa da daha sonra mut’a nikahının tamamen yasaklandığı hükmü verilmiştir.

Hem şii hemde sünni alimlerin üzerinde fikir birliğine vardıkları Peygamberimiz zamanında o günün sosyolojik yapısına da uygun olarak mut’a nikahına birkaç kez müsade edildiğidir. Şii alimler Peygamberimiz zamanında uygulanmış olması ve ayette geçen mut’a kelimesinden de yola çıkarak böyle bir evlilik çeşidinin meşru olduğu kanaatine varmışlardır.

Sünni ailemler ise Peygamberimiz zamanında ki mut’a nikahının bugünkü nikahtan farklı olduğunu, o zaman ki mut’a nikahının bugünkü sünnete uygun nikah gibi kadının anne ve babasının rızası dahilinde ve şahitler huzurunda gerçekleştirildiğini savunarak şii alimlerin görüşünün aksine mut’a nikahının haram olduğu hükmüne varmışlardır.

SÜNNİ ALİMLERİN MUT’A NİKAHININ HARAM OLDUĞUNA DAİR DELİLLERİ

  • Peygamberimiz zamanında uygulanan mut’a nikahının dönemin şartları gereği yapıldığı, kadının anne babasının rızası dahilinde nikahın meşru sayılması
  • Peygamberimiz zamanında ki mut’a nikahının şahitler huzurunda yapılması
  • Ayette geçen mut’a kelimesinin normal olan yani daimi nikah anlamına geldiğini bu nedenle de ayetin devamında mehir verilmesinin gerekliliğinden bahsedildiğini savunmuşlardır.
  • Ayette geçen ücúr kelimesinin Kur ‘an daki farklı ayetlerde( nisa 25, ahzab 50) mehirler anlamında kullanıldığını bu ayette de mehir manasında kullanıldığını savunmuşlardır.
  • Ayetin “belirli bir vakte kadar” ifadesi ile ilave olarak okunması sünni alimler tarafından ifadenin yanlızca şaz kıraat olduğu bu nedenlede burdan hüküm çıkaramayacağını savunmuşlardır.
  • Sünni ailemler Kur ‘an ve sünnette geçen nikah ve evliliğin aile ortamı kurmayı amaçladığını, aksine mut’a nikahının bu amaçtan uzaklaştığını hatta aile kurumuna zarar vereceği gerekçesi ile haram olduğu hükmüne varmışlardır.
  • Sünni alimlerden Kur’an’ın sünnet ile neshedilebileceğini savunanlar bu ayetin daha sonra sünnet ile neshedildiğini bu nedenle de mut’a nikahının kesin olarak yasakladığını savunurlar.

DAİMİ NİKAH İLE MUT’A NİKAHI ARASINDAKİ FARK NEDİR?

  • Normal nikahta önceden belirlenmiş herhangi bir süre yoktur. Ancak mut’a nikahında tarafların evli kalacağı süre önceden tayin edilmiştir.
  • Nikahta boşama olmadan evlilik akdi sona ermez. Mut’a da ise tarafların üzerinde anlaştığı süre sona erince karı-koca ilişkisi boşamaya gerek kalmadan biter.
  • Nikâh akdinde cinsel birleşme olsun ya da olmasin miras hukuku uygulanır. Ancak mut’a da miras hukuku uygulanmaz. Mut’a nikahı kadını mirasçı yapmaz. Ancak mut’a nikahı ile dünyaya gelen çocuk mirastan faydalanabilir.
  • Normal nikah ike evlenen kadın ve erkek cinsel ilişkiye girmişse boşandıktan sonra kadının iddet süresi boyunca beklemesi ve iddet süresi dolmadan başka biriyle evlenmemesi gerekir. Erkeğin ölümü durumunda ise cinsel ilişki olup olmamasına bakılmaksızın kadının iddet süresi beklemesi gerekir. Mut’a nikahında ise erkeğin ölmesi kadın için iddet gerektirmez.

Mut’a Nikahının Haram Olduğuna Dair

Ayet Delili

“Kim nikahlı eşi veya sahip olduğu cariyesinin ötesine geçmek isterse, işte onlar haddi aşan mütecavizlerdir.” Mü’minûn/27

Hadis Delili

Mankenin fethinden sonra Peyhamberimiz’in (sav) Kabede şöyle dediği nakledilir: ” Ey insanlar, ben size kadınlarla mut’a yapmanız konusunda izin vermiştim. Şüphesiz Allah onu kıyamet gününe kadar haram kılmıştır. Kimin yanında ( mut’a nikahlı) kadın varsa onu serbest bıraksın. Onlara verdiklerinizden hiç birşey geri almayınız. “ (Dârimî,Nikah, 16 ; İbn mâce, Nikah,44 ; Müslim, Nikâh, 19,2,24)

Mut’a nikahı Hz. Ömer’in halifeliği sırasında kesin olarak yasaklanmıştır.

Bu tür bir nikah akdinin ayet ve hadisler ışığında günümüz örf adetleri ve toplumun sosyolojik yapısına uygun olmadığı gibi, nikah ile amaçlanan aile kurumunu da zedeleyecek bir uygulamadır.

Mut’a Nikâhı Fuhuş mu ? Evlilik Mi?

Şii ve sünni alimlerin özellikle Nisa/24. ayeti farklı yorumlamaları mut’a nikahının evlilik mi yoksa fuhuşa giden yol için uydurulmuş bir kılıf mı olduğu tartışmalarına neden olmaktadır.

Şii alimlerin hayatta geçen mut’a kelimesinden yola çıkarak bu tür bir nikahın haram kullanmadığını ve mubah olduğununda ayetle sabit olduğunu savunurken sünni alimler aksi bir hükümle ayette geçen mut’a kelimesinin normal daimi nikah anlamında kullanıldığını savunmuşlardır.

Bu tartışmalar daha çok Hz. Ömer’ in hilafeti ve daha sonrasında ağırlıklı olarak tartışılmıştır. Hz. Ömer döneminde Süleyman bin Yesar ve Ümmü Abdullah’tan şöyle rivayet edilir : ” Medineden Şama gelen bir adam Ümmü Abdullah’a bekarlıktan sıkıldığını ve ona bir kadın bulmasını ister. Ümmü Abdullah adama bir kadın bulur ve aralarında mut’a nikahı kıyarlar. Süre bitince adam Şam ‘dan ayrılır. Olaydan haberdar olan Hz.Ömer Ümmü Abdullah’tan olayın aslını anlatmasını ister ve o adam bi daha Şam’a gelirse haber vermesini ister. Daha sonra adam Şam’a gelince Hz.Ömer adamı çağırdı ve bunu neden yaptığını sordu. Adam Ömer’e şöyle cevap verdi. ‘ Ben bu işi Peygamberimiz zamanında yaptım. O vefat edinceye kadar bunu bize yasaklamadı. Sonra Ebubekir zamanında yaptım. O da vefat edinceye kadar bunu bize yasaklamadı. Sonra aynı işi senin zamanında yaptım. Bunu bize yasaklandığına dair bir söz söylemedin.’

Bunun üzerine Ömer adama cevaben ” Nefsimi kudret elinde tutan Allah’a yemin ederim ki ; eğer bunu yasakladığımı bilerek yapmış olsaydın seni recmederdim.Nikah ile fuhşun birbirinden ayırt edilmesini sağlayacak şekilde açık bir tutum takının. ” dedi.

Hz.Ömer’in neden böyle bir yasak koyduğu gayet açık olmakla birlikte, fuhuş ile nikah arasında istismara yol açabilecek mut’a nikahını yasakladığı anlaşılmaktadır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here