Organ nakli caiz mi? Organ bağışı günah mı? Hangi şartlarda organ nakli yapılabilir? Organ bağışlamak haram mı? Ölmüş kişinin organı bağışlanır mı?

Organ nakli özellikle son yüzyılda insan sağlığını koruma ve hastaların yeniden hayata bağlanması konusunda birçok insana umut kaynağı olmuştur. Tabi Kur’anın inmiş olduğu yıllarda böyle bir tedavi yöntemi yoktu. Ancak bildiğimiz bir şey var ki o da insan sağlığının önemli olduğu birçok yerde zorunluluk durumunda birçok haramın dahi belirli ölçülerde helal olabileceğini biliyoruz.

İslam elbette ki insan yaşamına, sağlığına ve yaşam için organların korunmasına özen gösterir ve insanlarında özen göstermesini ister. Ancak bu demek değildir ki her hal ve şartta keyfi olarak bile olsa organ nakli yapılabilir demek değildir. Bu konu hem dini açıdan hemde hukuki açıdan ciddi bir meseledir.

16.yüzyılda başlayan ve 21.yüzyılda zirve noktasına ulaşmış olan organ nakli konusuna dinin bakış açısı ve İslam hukukunun konuya yaklaşımı oldukça önemlidir. Çünkü dinimiz hayatın her aşamasını düzenlemiş ve keyfiyete yer vermemiştir.

 

Bilindiği üzere dinimizde hükümler Kur’an, Sünnet, İcmâ ve kıyas ile belirlenmektedir. Kur’an ve Sünnette bir konu hakkında hüküm bulunmadığı zaman kıyas ve İcmâ yoluna gidilir. Eğer bu şekilde de hüküm verilemez ise fetva kurulu dinin genel hükümlerinden yola çıkarak bir hüküm verir.

Günümüz sorunlarından organ nakli ve kan bağışının caiz olup olmadığı birçok kişinin merak ettiği ve sağlık sorunlarına çözüm bulabilmek için alternatif bir yöntem olduğu için birçok kişi tarafından hükmü merak edilen bir konu olmuştur. Bu nedenlerden dolayı Diyanet işleri başkanlığı din işleri yüksek kurulu konu hakkında bir fetva yayınlamıştır.

Diyanet işleri başkanlığı din işleri yüksek kurulunun yayınladığı fetvada organ naklinin normal şartlarda caiz olmadığı ancak zaruret halinde caiz olduğu ve nakil yapılabileceği bildirilmiştir. Kan bağışında bulunmak haram mıdır, organ naklinde bulunursam ahirette organlarım eksik mi olacak gibi sorulara dünya genelinde öncü fetva kurullarından olan Din işleri yüksek kurulu açıkladığı fetva ile tereddütleri gidererek organ naklinin hangi şartlarda yapılabileceğini açıklamıştır.

Hangi Koşullarda Organ Nakli Caiz Olur?

  • Organ naklinin tedavi için zorunlu olduğu hallerde organ nakli caizdir. Allah Teâlâ insanı en mükemmel şekilde yaratmış ve yaratılanların en üstünü kılmıştır. Bu nedenle insan bedeninin parçalanması ve farklı amaçlarla kullanılması insanın saygınlığına aykırı bir durumdur. Ancak zaruret halinde dinimiz haram olan birçok şeyi helal kıldığı gibi organ nakli konusunda da insan hayatının sözkonusu olduğu, alternatif yöntemlerin kalmadığı durumlarda da organ nakli yapılmasında sakınca görülmemiştir.
  • Hayatta olan bir kimseyi kurtarmak için ölmüş olan birinin organı alınabilir. İnsan bedenini korumakla yükümlüdür. Bu nedenle hasta olan bir kişinin bu hastalıktan kurtarılarak hayatını devam ettirebilmesi için ölmüş olan birinden organ alınarak nakil yapılabilir.
  • Organı alınacak kişinin rızası olmalıdır. Organı alınarak başkasına nakledilecek kişinin yaşayan biri olması halinde organı alınması için mutlaka rızasının alınması gerekir. Rızası olmadığı halde hiçbir kimseden organ yada doku alınamaz ve vücut bütünlüğüne zarar verilemez. Organı alınacak kişi vefat etmiş ise bu durumda varislerin rızası alınarak nakil yapılabilir. Burda sadece organı alınacak kişinin değil aynı zamanda nakil yapılacak kişinin de organ nakli için rızası olmalıdır.
  • Para karşılığında organ nakli yapmak caiz değildir. Zaruret halinde insan hayatını kurtarmak için organ nakli yapılabilir ancak organı para ile satmak yada verdiği organ karşılığında maddi çıkar elde etmek caiz değildir. Caiz olan zaruret halinde organ bağışıdır. İnsan organının para karşılığında alınıp satılması hem İslam hukukunda hemde medeni hukukta yasaklanmıştır.
  • Organ bağışında bulunan kişinin sağlığı olumsuz etkilenmemelidir. Zaruri hallerin gerçekleşmesi durumunda organ naklinin yapılabilmesi için organı alınacak kişinin bu nakilden dolayı sağlığının etkilenmeyeceğine dair uzman hekimlerin kanaati olmalıdır. Nakil yapılacak organ yada doku alındıktan sonra kişinin yaşam fonksiyonları bundan etkilenmemelidir. Ancak bu şartlar halinde organ nakli caiz olur.
  • Nakil işleminin devlet kontrolünde yapılması gerekir. Nakil öncesi ve sonrasındaki bütün bu tedavi süreci mutlaka devlet kontrolünde yapılmalıdır. Devlet tarafından yapılmaya organ nakli hem dini hem hukuki hem de ahlaki açıdan ciddi sıkıntılara neden olur ve dini açıdan uygun olmadığı gibi, hukuki açıdan da yasaktır. Bu şekilde devletin kontrolünde olmaya bir organ naklinin ciddi hukuki müeyyideleri vardır.

                           İnanç Açısından Organ Nakli

Organ nakli söz konusu olduğunda bir çok kişinin aklına, bağışta bulunan kişinin ahirette yeniden dirilme anında durumun nasıl olacağıdır. Organını bağışlayan bir kişi o organı olmadan nasıl tekrar dirilecektir veya o organ dirilme anında ilk sahibinde mi yoksa bağışlanan kişide mi olacağıdır. Aslında bu tür kaygılara hiç gerek yoktur. Bu konuda İslam alimleri iki farklı görüş beyan etmişlerdir. Birinci grubun beyanına göre ahirette dirilme insanın bedeni ile yani cismani degil, ruhunun dirileceği görüşüdür. Bu nedenle de organ nakli yeniden dirilme açısından bir sorun teşkil etmeyecektir.

Diğer grup İslam alimleri ise ahirette yeniden diriliş bedeni olarak olacak olsa bile sonsuz kudret sahibi olan Allah her kulun organını yine kendisinde toplayacaktır.Nasıl ki ölmüş bir insanı ateşte yakıp külleri savrulsa dahi Allah Teala yine de o insanı her zerresine kadar bir araya getirmeye kudret sahibi ise yine herkesi kendi organı ile yeniden diriltmeye de sonsuz  kudret sahibidir.

Organ nakli konusunda insanların aklındaki soru işaretlerinden bir diğeri de ,organ nakli ile karakter ve his ya da duygu transferininde olup olmayacağı konusudur. Günümüz tıp alimleri açıkça ortaya koymaktadır ki, karakter ve hissiyatın organlara bağlı ya da organ kaynaklı bir durum olmadığı gibi böyle bir transferin de söz konusu olmadığı yönündedir.

                     Organ Nakli Konusunda ki Tereddütler

 

 

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here