Zühr-i Âhir namazı nedir? Zühr-i Âhir namazı kılmak gerekir mi? Zühr-i Âhir namazının hükmü nedir? Zühr-i Âhir namazı neden kılınır?

Cuma namazı İslam dininin ve müslümanların en önemli ibadetlerinden biridir. Öyle ki bazı müslümanlar 5 vakit farz namazı kılmadığı halde Cuma namazı söz konusu olduğunda son derece hassastır ve hiç bir zaman cuma namazını kılmamazlık yapmaz. Hatta alkol alarak günahların en büyüklerinden birini yapan günahkar bir müslümanın perşembe gecesi ve cuma günü alkol almama konusunda son derece titiz davrandığına bir çok zaman şahit oluruz. Bu basit örneklele günahkar bir müslümanın davranışlarından yola çıkarak cuma günü ve cuma namazının müslümanlar için ne kadar önemli ve değerli olduğunu anlayabiliriz.

Nasıl ki Yahudiler için cumartesi günü, hıristiyanlar için pazar günü ibadet günü olarak diğer günlerinden ayrılmış ve o günlere farklı önem atfedilmiş ise müslümanlar için de cuma günü diğer günlerden ayrılarak farklı bir önem arzeder.

Cuma Hz.Adem’in yaratıldığı gündür. Kıyamet cuma günü kopacaktır. Cuma namazı müslümanlar olarak bizlerin toplu ibadet günü olduğu için o gün ki cuma namazını her müslüman eksiksiz eda etmek ister. Bu hassasiyet geçmiş dönemlerde zühr-i ahir namazının kılınmasına gerekçelerinden biri olmuştur.

ZÜHR-İ ÂHİR NAMAZI NEDİR?

Zühr-i Âhir namazı kelime manası olarak “en son öğle namazı” manasına gelir. Zühr-i Âhir namazı cuma namazından sonra kılınan telafi niteliğinde bir namazdır. Esasen ne Peygamberimiz (sav) döneminde nede vefatından sonra sahabe döneminde bu şekilde bir namaz kılınmamıştır. Tâki müteahhrîn dediğimiz döneme gelinceye kadar ne tâbiîn döneminde ne de İmâm-ı Azam döneminde bu şekilde bir namaz kılmak sözkonusu olmamıştır.

Müteahhirîn dönemine gelindiğinde ise zamanla müslüman nüfusun artması sonucu Cuma namazının sıhhat şartlarının yerine getirilmesi hususunda ihtilafa düşen İslam alimleri o gün kılınan Cuma namazının kabul olmama ihtimaline karşı Zühr-i Âhir yani son öğle namazını kılmayı uygun görmüşlerdir. Müteahhirîn döneminden sonra gelen İslam âlimleri de bu uygulamayı devam ettirmişlerdir. Kılınan Cuma namazının kabul olması ve Zühr-i Âhir namazının kılınmasına neden olan cuma namazının sıhhat şartları ise şunlardır.

Cuma Namazının Sıhhat Şartları

Yapılan bütün ibadetler ve kılınan namazlar belirli şartlara bağlanmış ve ibadetin yükümlülüğü bu şartları yerine getirmekle kalkmıştır. Her ibadetin geçerli olabilmesi için belirli şartlar vardır. Cuma namazının da geçerli olabilmesi için sıhhat şartları dediğimiz bu şartlar Cuma namazı için 6 tanedir.

  • Cuma namazının kılınacağı yer şehir ya da şehir hükmünde bir belde olmalıdır.Şehir hükmünde olmayan bir yerde cuma namazı kılınmaz.
  • Cuma namazı bizzat devlet başkanı tarafından ya da onun görevlendirdiği kişi tarafından kıldırılmalıdır. Günümüzde artık devlet başkanının bütün camilerde cuma namazı kıldırmasının teknik açıdan da mümkün olmadığı için devlet görevlileri yani imam hatipler tarafından cuma namazı kıldırılmaktadır.
  • Cuma namazının cuma günü öğle vaktinde kılınması. Öğle namazı vaktinin dışında kılınan cuma namazı geçerli değildir.
  • Cuma namazının farzından evvel hutbe okunması.Hutbe okumak cuma namazının sıhhat şartıdır. Cuma namazının farzından önce imam minbere çıkarak hutbe okur ve dua eder. Her cuma o hafta olan önemli olaylar ile ilgili konular müslümanlara anlatılmaktadır.
  • Cemaatle kılınmalıdır. Diğer farz namazlar tek başına kılınabildiği halde cuma namazını kılmak için cemaat olmak şarttır. Cemaat olmanın asgari sayısı ise mezheplere göre farklılık göstermektedir. Hanefi fıkhına göre cuma namazı kılınabilmesi için imam dışında 3 kişi olmalıdır. Bu sayı Şafi mezhebine göre 40’tır.
  • Cuma namazı herkese açık olan camide kılınmalıdır.

Neden Zühr-i Âhir Namazı Kılmaya Gerek Duyulmuştur?

Peygamber efendimiz (sav) hayattayken Zühr-i Âhir namazı diye bir namaz kılınmamıştır. Efendimiz zamanında cuma namazı tek bir camide kılınır, ya peygamber efendimiz kıldırır yada tayin ettiği birine cuma namazını kıldırırdı. İslam alimleri bu uygulamalardan yola çıkarak cuma namazının sıhhat şartlarını belirlemişlerdir. Ancak zamanla İslam’ın farklı coğrafyalara yayılması ve müslüman nüfusun artması ile o beldedeki tüm müslümanların tek bir camide namaz kılma olasılığı ortadan kalkmıştır.

İhtilafa düşen İslam alimleri çözüm olarak Zühr-i Âhir namazı kılmayı uygun görmüşlerdir. Cuma namazının tek bir camide kılınması şartı yerine getirilmediği için kıldığımız cuma namazı sahih olmadıysa en azından o günün öğle namazını kılmış olalım düşüncesi ile Zühr-i Âhir namazı kılınmaya başlanmış ve zaman içerisinde yaygınlaşarak günümüze kadar gelmiştir

Zühr-i Âhir Namazı Kılmak Gereklimidir?

Zühr-i Âhir namazı farz , vacip yada sünnet olan ibadet değildir. Zamanın koşullarına göre İslam alimlerinin kılınmasını uygun gördüğü ve günümüze kadar gelen telafi niteliğinde bir namazdır.

Zamanla müslüman toplumun çoğalması ile bir camide cuma namazı kılınma imkanı ortadan kalkması ile kılınmaya başlanan ve günümüze kadar gelen Zühr-i Âhir namazını kılmaya gerek yoktur. Diyanet İşleri Başkanlığı Din işleri yüksek kurulunun bu konuda beyan ettiği görüşte bu yöndedir.

Artık günümüzde şehirlerin metropol seviyesine ulaşması, artan nüfus ve müslüman toplumun milyonlara ulaştığı şehirlerin olması nedeniyle o beldedeki tüm müslümanları tek bir camiye toplamak mümkün değildir. Bu nedenle ihtiyaten de olsa bu şekilde bir namazın( Zühr-i Âhir) kılınmasına gerek yoktur.

Zühr-i Âhir namazının kılınmasına gerek olmadığı hükmünün bir başka dayanağı ise şüphe üzerine Zühr-i Âhir namazının kılınmasıdır. Çünkü şüphe üzerine bir ibadet yapılamaz. Bütün bu nedenlerden dolayı artık günümüz şartlarında o beldedeki her camide cuma namazı kılınabilir. Zühr-i Âhir namazı kılmak isteyenler ise kıldığı namazın Cuma namazının bir parçası olmadığını bilmesi kaydıyla kılabilir. Bunda herhangi bir sakınca yoktur. Kılınan namaz nafile hükmünde olur.

Zühr-i Âhir Namazı Nasıl Kılınır?

Zühr-i Âhir namazının kılınmasına gerek olmamakla birlikte kılmak isteyenler Cuma namazının 2 rekat farzından sonra 4 rekat Cumanın sünnetini kılar. Daha sonra “en son öğle namazının farzını” kılmaya niyet ederek 4 rekat daha kılar. Kıldığı bu 4 rekat namazı öğle namazının sünneti gibi 4 rekatta da zammı sure okunarak kılınır.

Zühr-i Ahir namazı konusunda farklı ülkelerde ve farklı coğrafyalarda farklı uygulamalar olduğuna şahit olmaktayız. Hatta bazen böyle bir namaz kılmayanların, kılanlar tarafından eleştirildiğine de şahitlik ediyoruz. Bu fikir karmaşasının ana nedeni yeterli bilgi birikimine sahip olmamak ve araştırma yapmadan kişilerin büyüklerinden gördüğünü adeta taklit ederek kendi inancını oluşturmuş olmasından kaynaklanmaktadır. Oysa ki artık günümüzde zühr-i ahir namazının geçmişte kılınmasını gerektirecek nedenlerin, bugün için geçerliliğini yitirdiğini görmekteyiz. Zühr-i ahir namazı kılanların bunun yerine varsa geçmişte eda edemedikleri namazları kaza etmeleri daha doğru olacaktır. 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here